Jaskółd, Eugeniusz (1845-1923) (vel Eugieniusz Jaskold, vel Eugeniusz Jaskołd)
Na internetowej liście Powstańców Styczniowych, umieszczonej pod adresem: https://pamiecbliskich.com/materialy/lista-powstancow-styczniowych-1863-1864/, znajdujemy kolejnego Powstańca Styczniowego. To „Jaskold (Niedzwiecki) Eugieniusz Sylwestr, ur. 31.12.1845”. A Jarosław Marczak pisze tak1: „Jaskołd Eugeniusz, ur. w 1845 roku w miejscowości Dębowa. Służył w oddziale Pawła Suzina, w kawalerii Świdrygiełły. Po rozbiciu oddziału przeszedł do partii Konstantego Ramotowskiego „Wawra”, gdzie został przydzielony do konnicy mjr. Wincentego Reklewskiego. Brał udział w wielu bitwach, m.in. pod Gruszkami, Kozim Rynkiem, Sieburczynem, Plewkami i Wincentą. Przebywał na emigracji we Francji. Później osiadł w Galicji. W latach 20. mieszkał w Sejnach. Zmarł 6 lipca 1923 roku. Prawdopodobnie był bratem Stanisława Jaskołda, powstańca powieszonego 2 grudnia 1863 roku w Suwałkach.” A z artykułu Bronisława Wojciechowskiego2 dowiadujemy się następnie, że Eugeniusz był młodszym bratem powieszonego przez Rosjan Stanisława. Po śmierci brata Eugeniusz Jaskołd walczył dalej w Puszczy Augustowskiej pod pseudonimem Zygmunt Niedźwiecki. Z kopii aktu zgonu możemy dowiedzieć się, że 6 lipca 1923 roku o szóstej po południu „umarł w Sejnach na miejscu zamieszkania Eugenjusz Jaskółd lat osiemdziesiąt jeden mający żołnierz wojsk polskich z 1863 roku kawaler syn Hypolita i Anny małżonków Jaskoldów urodzony we wsi Dębowo parafji Kaletnik”. Zgon Powstańca nastąpił w Sejnach jako miejscu zamieszkania i tu sporządzono akt zgonu co oznacza, że Eugeniusz Jaskółd został pochowany w Sejnach. Grobu dotąd nie udało się odszukać. Gdyby jednak w przyszłości zdołano ustalić jego położenie, to na pomniku powinien znaleźć się napis:
EUGENIUSZ JASKÓŁD (1845-1923)
POWSTANIEC STYCZNIOWY
Opracowała Irena Kasperowicz-Ruka.
1Jarosław Marczak, Weterani powstania styczniowego z Suwalszczyzny, Rocznik Augustowsko-Suwalskie, Wydawca: Augustowsko-Suwalskie Towarzystwo Naukowe, przy współpracy z Archiwum Państwowym w Suwałkach i Muzeum Okręgowym w Suwałkach, Tom XIII, 2013, s.126. Adres internetowy: http://www.astn.pl/r2013/weterani.htm
2Wojciechowski Bronisław, Uwagi na temat braci Jaskołdów i innych powstańców z 1863 r. na Suwalszczyźnie, „Rocznik Białostocki”, 17, 1991, s. 271.
26.02.2024 r.
Jesteśmy głęboko przekonani, iż Eugeniusz Jaskółd został pochowany na jednym z dwóch sejneńskich cmentarzy parafialnych pomimo tego, iż obecnie nie możemy odnaleźć jego mogiły. Przekonanie to opieramy na danych pochodzących z aktu zgonu nr 78/1923, który znajdujemy pod adresem https://search.jzi.org.pl/geneo/ . Cytujemy:
| Parafia | Sejny |
| Rok | 1923 |
| Data wpisu | 1923-07-07 |
| Miejscowość (parafia) | Sejny |
| Imiona | Eugeniusz |
| Nazwisko | Jaskółd |
| Płeć | Mężczyzna |
| Data zgonu | 1923-07-06 |
| Wiek | 81 |
| Imię ojca | Hipolit |
| Nazwisko ojca | Jaskółd |
| Imię matki | Anna |
| Nazwisko matki | Jaskółd |
| Stan cywilny | kawaler |
| Osoby zgłaszające/świadkowie | Józef Łukaszewicz (31) gospodarz z Sejn Władysław Łukaszewicz (47) gospodarz z Sejn |
| Miejsce urodzenia | Dębowo (par. Kaletnik) |
| Uwagi | żołnierz Wojsk Polskich z 1863 |
| Akt podpisał | ks. Adam Jasionowski |
| Księga | Zgony 1920-1926 |
| Osoba indeksująca | Wioletta Ostrowska |
Podajemy te szczegółowe dane kierując się nadzieją, iż wspomogą one poszukiwania Rodziny i Krewnych Eugeniusza Jaskółda, Powstańca Styczniowego.
1.02.2026 r.
Eugeniusz Jaskółd miał liczne rodzeństwo. Brat Stanisław był Powstańcem Styczniowym, powieszonym przez Rosjan w Suwałkach. Urodzona w 1835 r. siostra Wawrzyna zawarła w 1861 r. związek małżeński ze Stanisławem Antonim Borysewiczem, siostra Maria Pelagia, urodzona w 1852 r. w 1874 r. wyszła za mąż za Antoniego Groblewskiego, a siostra Stefania Maria, urodzona w1854 r. wyszła za mąż w 1880 r. za Leonarda Chrapowickiego. Z Sejnami związana natomiast była siostra Eugeniusza, Aleksandra Wanda, urodzona w 1854 r., która w 1871 r. zawarła związek małżeński z Aleksandrem Rydzewskim.
Józef Rydzewski, brat Aleksandra, w 1894 r. ożenił się z Aleksandrą Weroniką Pik, która działała w POW, była odznaczona Krzyżem Niepodległości, żyła w latach 1875- 1945, zmarła w Sejnach i została pochowana na Starym Cmentarzu w jednej mogile ze swoja córką Henryką Rydzewską (1900 – 1976).
Aleksandra Wanda, z domu Jaskółd i Aleksander Rydzewski mieli cztery córki, a dwie z nich były związane z Sejnami.
Urodzona w 1878 r. Władysława w 1912 r. wyszła za mąż za Józefa Łukaszewicza. Działała w POW bardzo intensywnie i ofiarnie, była odznaczona Medalem Niepodległości. Nie znamy jej daty śmierci i miejsca pochówku. Wiemy jedynie, iż po jej śmierci mąż, Józef Łukaszewicz ożenił się powtórnie. Został pochowany w Kopciowie. A pochowany na Starym Cmentarzu w Sejnach Ignacy Łukaszewicz, brat Józefa, męża Władysławy, był także działaczem POW i weteranem walk o niepodległość Polski w latach 1914 – 1920.
Maria, córka Aleksandry Wandy, z domu Jaskółd i Aleksandra Rydzewskiego, razem ze swoim mężem Borysewiczem wyjechała do Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. Tam urodziło się ich dwoje dzieci: Eugeniusz i Wanda. Po śmierci męża Maria Borysewicz przyjechała z dwójką dzieci do Sejn i zakupiła duży dom z ogrodem przy ulicy 1 Maja (obecnie tak nazywanej). Powtórnie wyszła za mąż w 1929 r. za Jerzego Srzednickiego (1908 – 1941). Syn Marii i Jerzego, Jerzy Srzednicki, po śmierci ojca zamordowanego w 1941 r. w niemieckim obozie koncentracyjnym Dachau oraz po śmierci matki w 1947 r. został siedemnastoletnim sierotą. Jerzy Srzednicki (1930 – 2007), wnuk Aleksandry Wandy, z domu Jaskółd, siostry dwóch Powstańców Styczniowych Eugeniusza i Stanisława, był utalentowanym artystą, mężem Lidii, ojcem czterech córek. Mieszkał w Sejnach, a następnie w Smolanach. Został pochowany w grobie rodzinnym na Starym Cmentarzu w Sejnach.
Opracowała Irena Kasperowicz-Ruka na podstawie własnych wspomnień, informacji otrzymanych od Pana Stanisława Jachimowicza ze Stabieńszczyzny, rozmowy z Panią Lidią Srzednicką oraz na podstawie wskazanych materiałów1.
1https://search.jzi.org.pl/geneo/, https://straty.pl/szukaj-osoby.php, Łukaszewicz, Władysława (1878 – ?) – Powstańcy sejneńscy , Rydzewska, Aleksandra (1875 – 1945) – Powstańcy sejneńscy, https://www.pogranicze.sejny.pl/artykuly/almanach-sejnenski-nr-5/ Almanach Sejneński nr 5, 2011: Jerzy Srzednicki: Wspomnienia; Wojciech Domosławski: Zostaliśmy bez Jurka Srzednickiego.