3.02.2023 r.
W zakładce pochowani poza Sejnami, w nieznanym miejscu, w lutym 2023 r. umieszczono następujęce wspomnienie o Wacławie Busiło:
Busiło Wacław (? – ?)
Wacław Busiło za udział w Powstaniu Sejneńskim został nominowany przez Komisję Weryfikacyjną POW dnia 6 kwietnia 1924 r. do odznaczenia Krzyżem Walecznych.
Opracowała Irena Kasperowicz-Ruka na podstawie podanych źródeł1.
1Protokół Komisji Weryfikacyjnej POW z dnia 6 kwietnia 1924 r.
Busiło Wacław (1901 – 1949) ?
24.06.2025
Na Cm. Północnym w Warszawie jest grób Wacława Busiło zm. 19.05.1949r., ur. 14.10.1901. (Kwatera: O-I-13, Rząd: 3, Grób: 46 http://www.cmentarzekomunalne.com.pl ). W Warszawie w Parafii Św. Jana odnajdujemy metrykę ślubu Wacława Busiło i Janiny Pecela (ślub: 23.04.1933r., wpisany do ksiąg 21.05.1933r. nr aktu 119/1933 https://metryki.genealodzy.pl ). Ślub był brany w kościele garnizonowym Matki Boskiej Królowej Korony Polskiej w Warszawie. Z metryki wynika, iż Wacław Busiło był urzędnikiem, urodzonym 14.10.1901r. w Łoździejach, synem Józefa i Moniki Zamojskiej. Niestety metryki z Parafii Łoździeje z lat 1901-1902 nie zachowały się.
W publikacji „Wszystkie Stronnictwa : komunikat specjalny, poświęcony życiu wszystkich stronnictw politycznych w Polsce R.2, nr 19/20 (30 maja 1928) = nr 54/55” na str. 264 (https://polona.pl ) odnajdujemy informację, iż dn. 27.05.1928r. odbyło się posiedzenie Rady Naczelnej Stronnictwa Chłopskiego, w którym jako „delegat z prowincji” uczestniczył Busiło Wacław pow. Sejny.
Z kolei z artykułu w „Dobry Wieczór! I Kurjer Czerwony : ilustrowane pismo codzienne R.11, nr 274 (28 listopada 1932)” str. 1 wynika, iż Busiło był członkiem zarządu Legii Inwalidów Wojsk Polskich im. Gen J. Sowińskiego – sam też był inwalidą. (https://polona.pl ) We wrześniu 1936r. podczas uroczystości na Woli w rocznicę śmierci gen. Sowińskiego, w których wzięły udział wszystkie związki byłych wojskowych, wygłosił okolicznościowe przemówienie. („Kurjer Warszawski R.116, nr 245 7 września 1936 – wyd. poranne” str. 4 https://polona.pl )
Być może to poszukiwany powstaniec sejneński Wacław Busiło?
Opracowała Katarzyna Eshun na podstawie wskazanych źródeł.
12.05.2026 r.
Za zgodą Pana dr Krzysztofa Skłodowskiego prezentujemy udostępnioną nam biografię:
Busiło Wacław ps. „Sęp”, ur. 14 X 1901 roku w Łoździejach, syn Józefa i Moniki z Zamojskich. Jego ojciec był właścicielem 20-morgowego gospodarstwa. Ukończył cztery oddziały szkoły początkowej (w dokumentach powojennych podawał, że ukończył osiem klas gimnazjum). 1 IV 1919 roku wstąpił do komendy lokalnej POW „Łoździeje” Nr 7 w obwodzie sejneńskim. Został zaprzysiężony przez Kazimierza Rugienisa ps. „Jastrząb”. Jak napisał: „Jeszcze przed oficjalnym zgłoszeniem placówki peowiackiej w 1918 roku spełniałem funkcję łącznika-kuriera konnego przy własnym koniu, pomiędzy Łoździejami, a Kalwarią, Mariampolem, Simnem, Serejami, Olitą, Lejpunami i Sejnami, gdyż ojciec mój w tym czasie prowadził polską gminę, gdzie koncentrował się ruch polski, tę samą funkcję pełniłem i w P.O.W.”. Jak napisał Kazimierz Rugienis: „Brał czynny udział w polecanych mu wywiadach, z których wywiązywał się jak najsumienniej. Uczęszczał regularnie na zbiorki i ćwiczenia Organizacji. W dniu 23 sierpnia 1919 r. bierze czynny udział w walkach z Litwinami w Łoździejach, następnie w dniach 24–25 sierpnia 1919 roku w boju pod Sejnami”. „W służbie P.O.W. odznaczył się wielką ochotą, poświęceniem i zdolnością, w bojach wielką odwagą i bojowością”. „W P.O.W. przebywał do likwidacji t.j. do dnia 1 IX 19 r. skąd jako młodociany chłopak po błagalnych prośbach zostaje przez dowódcę 41 p.p. przyjęty do Wojska Polskiego jako ochotnik. Brał udział w bojach 41 p.p. z bolszewikami. W odwrocie spod Kijowa [22 VI 1920 roku] pod Skorodnem został szrapnelem ciężko ranny w szczękę, który zniekształcił mu twarz”. Przeszedł pięć operacji lewego policzka i do 1921 roku przebywał w szpitalach. 20 IX 1922 roku został zdemobilizowany. Był inwalidą wojennym. Do 1927 roku kontynuował naukę i ukończył Wydział Administracji Państwowej i Komunalnej Szkoły Nauk Politycznych w Warszawie. Po ukończeniu studiów pracował jako buchalter i urzędnik w Stronnictwie Chłopskim, od 1930 roku w Zrzeszeniu Inwalidów Wojsk Polskich Przemysłowo-Handlowej Spółdzielni w Warszawie, a od 1933 do 1940 roku w Elektrowni Warszawskiej. W 1936 roku jako adres podał Schronisko „Dom Inwalidów” w Warszawie, a w 1937 roku ul. Mickiewicza 25. Był członkiem Stronnictwa Chłopskiego. 27 V 1928 roku brał udział w posiedzeniu Rady Naczelnej Stronnictwa jako „delegat z prowincji”. W 1932 roku wchodził w skład zarządu Legii Inwalidów Wojsk Polskich im. Gen J. Sowińskiego. 6 IV 1924 roku, podczas posiedzenia Komisji Weryfikacyjnej POW w Sejnach opiniującej wnioski komendantów lokalnych dotyczące członków POW został przedstawiony do odznaczenia Krzyżem Walecznych. 27 XII 1933 roku Kazimierz Rugienis, komendant komendy lokalnej „Łoździeje” wystąpił do Komitetu Krzyża i Medalu Niepodległości o przyznanie mu „jako najmłodszemu peowiakowi z komendy łoździejskiej” Krzyża Niepodległości z Mieczami. Jego rodzice, bracia i siostry pozostali na Litwie „cierpiąc prześladowania nie wyłączając więzienia za pracę na rzecz Polski” (jego ojciec został skazany na trzy lata więzienia, a matka przez 3 miesiące przebywała w areszcie). W 1936 roku wniosek został jednak odrzucony „z powodu braku pracy niepodległościowej”. W odwołaniu złożonym w 1937 roku napisał: „Decyzja odmowna nie tylko wyrządza mnie krzywdę moralną niczem nie powetowaną, co gorsza niczem nie uzasadnioną, ale nadto krzywdzi nas wszystkich peowiaków z Łoździej, którzy bez skazy spełnili swój obowiązek wobec Ojczyzny i honoru, pełni poświęcenia krwi i życia. […] a jednak poza blizną przez cały lewy policzek, utratą końca lewej szczęki i kości policzkowej, skrzywienia okropnego twarzy, żadnego uznania nie zasłużyłem”. W czasie okupacji niemieckiej kupił dwa konie i do wybuchu powstania warszawskiego prowadził przedsiębiorstwo przewozowe. W dokumentach powojennych podał, że brał udział w powstaniu warszawskim, w trakcie którego, w październiku 1944 roku został ranny i przewieziony do obozu w Tworkach, gdzie przebywał do 16 listopada. Następnie zbiegł i wyjechał do Opoczna, a później Kraśnicy w powiecie opoczyńskim, gdzie sprowadził swoją rodzinę. 28 IV 1945 roku został mianowany administratorem resztówki majątku Kraśnica należącego do Anny Marii Wartanowicz-Bąkowskiej (w czasie wojny udzielała pomocy Oddziałowi Wydzielonemu Wojska Polskiego mjr. Henryka Dobrzańskiego Hubala, a później współpracowała i udzielała pomocy partyzantom AK), przejętego w początku 1945 roku przez władze w ramach reformy rolnej. Później był administratorem klucza resztówek: Kraśnica, Kurnica i Starostwo. W 1946 roku został oskarżony o zaniedbania i nadużycia. W marcu w jego sprawie przesłuchano kilkudziesięciu świadków, którzy zeznali, że administrując Kraśnicą zaniedbywał i dewastował majątek. Nie wykonał wiosennych orek i zasiewów, a większość gruntów była ugorowana. Okolicznym rolnikom sprzedał stodołę i dwie drewniane szopy (później tłumaczył, że odbyło się to za zgodą komisarza Powiatowego Urzędu Ziemskiego). Sprzedawał też pozostałe po ubiegłorocznych zbiorach zboże, mąkę i ziemniaki. W związku z tym nie spotkały go jednak żadne konsekwencje. Po rozdziale resztówek został mianowany kierownikiem Szkoły Rolniczej w Przysusze, a po przydzieleniu resztówki Przysucha do Ministerstwa Leśnictwa został przeniesiony do Smogorzowa, gdzie również organizował szkołę rolniczą. 11 XII 1946 roku został Powiatowym Inspektorem Oświaty Rolniczej w Opocznie i nadzorował pracę kilku ośrodków. Był członkiem Stronnictwa Ludowego, Związku Urzędników Państwowych i Związku Samopomoc Chłopska. W 1948 roku ponownie wszczęto postępowanie w jego sprawie, a zeznający świadkowie obciążali go zarzutami dotyczącymi prowadzenia „wrogiej propagandy” (w prywatnych rozmowach oraz publicznie 9 II 1947 roku podczas otwarcia szkoły rolniczej w Dłużniewie, kiedy powiedział, że „w Polsce byłoby dobrze, żeby Mołotow nie położył ręki na Polsce”), zaniedbań w prowadzeniu gospodarstwa i ksiąg rachunkowych w Kraśnianach, przekazywania produktów rolnych mieszkającej w Warszawie rodzinie oraz karmienia własnego inwentarza produktami pochodzącymi z majątku. Miał też doprowadzić do przerwania zajęć i zwolnienia nauczycieli w uruchomionej szkole rolniczej w Dłużniewie. Zarzucono mu też, że nie podjął współpracy w zakresie oświaty rolniczej i Przysposobienia Rolniczo-Wojskowego z miejscowym komitetem PPR oraz dyskryminował przedstawicieli PPR, PPS jako kandydatów na instruktorów gminnych i komendantów PR-W. W piśmie z 26 XI 1947 roku Komitetu Powiatowego PPR w Opocznie do Komitetu Wojewódzkiego PPR w Łodzi stwierdzono wręcz, że „Busiło jest ukrytym P.S.Lowcem o poglądach Mikołaczykowskich. Busiło to b. oficer »Białogwardzista«”. W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniach 10–13 III 1948 roku przez Komisję Kontroli Społecznej przy Powiatowej Radzie Narodowej w Opocznie w Państwowym Ośrodku Kultury Rolnej „Starostwo”, stwierdzono manko kasowe w kwocie 3775 zł i 30 groszy, liczące blisko 100 uwag uchybienia w prowadzeniu księgi kasowej oraz różnego rodzaju nieprawidłowości pod względem magazynowym, za które odpowiadał Busiło oraz zarządzający ośrodkiem Stanisław Ciechanowicz. W dniach 17–18 marca komisja dokonała też kontroli Powiatowego Inspektoratu Oświaty Rolniczej w Opocznie z zakresu działalności Oświaty Rolniczej, PW-R, Sekretariatu oraz Referatu Gospodarczego, również stwierdzając szereg nieprawidłowości i zalecając zwolnienie Busiły z zajmowanego stanowiska i wyciągnięcie wobec niego surowych konsekwencji. 22 III 1948 roku Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego wszczął przeciwko Busile śledztwo, a 25 marca został tymczasowo aresztowany. Przeprowadzone kontrole w pozostałych ośrodkach podległych Inspektoratowi Oświaty Rolniczej w Opocznie (23 marca w ośrodku Korytkowo, 24 marca w ośrodku Wywóz oraz Kotwina, 25 marca ośrodku Dąbrówka, 26 marca ośrodku Miniszków, 6 kwietnia ośrodka Machory, 7 kwietnia ośrodka w Dłużniewicach, 8 kwietnia ośrodka Wielka Wola, 9 kwietnia ośrodku Stawowiczki, 12 kwietnia ośrodku Kunice, 13 kwietnia ośrodku Zajączków, 22 kwietnia w ośrodku Smogorzow i 30 kwietnia stanu kasy Inspektoratu Oświaty Rolniczej) również wykazały liczne zaniedbania w gospodarce oraz nieprawidłowości w prowadzeniu ksiąg rachunkowych, za które odpowiedzialność ponosił Busiło jako Inspektor Oświaty Rolniczej, a komisje kontrolne wnioskowały o wyciągniecie wobec niego jak najdalej idących konsekwencji. Nieprawidłowości potwierdziły też kolejne kontrole przeprowadzone jesienią 1948 roku. Ostatecznie, po trwającym do listopada 1948 roku śledztwie i przesłuchaniu kilkudziesięciu świadków został oskarżony o to, że „W czasie od kwietnia 1945 r. do marca 1948 r. początkowo jako administrator, a następnie inspektor Oświaty Rolniczej, a więc urzędnik Państwowy, swą przestępczą działalnością utrudniał świadomie normalne funkcjonowanie rolnictwa i Oświaty Rolniczej na terenie powiatu Opoczno” oraz, że „W czasie roku 1947 i 1948 w Opocznie i Dłużniewicach czynił przygotowania do usunięcia przemocą ustanowionych organów Władzy Zwierzchniej Narodu i zmiany ustroju Państwa Polskiego przez rozsiewanie fałszywych wiadomości […] mogących wyrządzić istotną szkodę interesom Państwa Polskiego i obniżyć powagę jego naczelnych organów”. Wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Łodzi z 10 II 1949 roku został skazany na 10 lat więzienia 5 lat utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych oraz przepadek majątku w całości. Od wyroku złożył skargę rewizyjną do Najwyższego Sądu Wojskowego w Warszawie. Zmarł 19 V 1949 roku w szpitalu więziennym w Łodzi. W związku z jego śmiercią 28 VI 1949 roku Najwyższy Sąd Wojskowy postanowił pozostawić skargę rewizyjną bez rozpoznania, wyrok z 10 II 1949 roku z urzędu w całości uchylić, a postępowanie w sprawie umorzyć. 23 IV 1933 roku w kościele garnizonowym p.w. Matki Boskiej Królowej Polski w Warszawie ożenił się z Janiną z domu Pecela (ur. 17 X 1903 roku w Kielcach, zm. 28 V 1994 roku), córką Feliksa i Marianny z domu Stokowiec, nauczycielką zamieszkała w Tychowie Niwach w powiecie starachowickim. Miał troje dzieci. Został pochowany na Cmentarzu Komunalnym Północnym w Warszawie (kwatera O-I-13, rząd 3, grób numer 46).
Opracował Krzysztof Skłodowski.
Z zakładki pochowani poza Sejnami, w nieznanym miejscu, możemy na tej podstawie przenieść wspomnienie o Wacławie Busiło do zakładki pochowani poza Sejnami, w Warszawie.