8.07.2026 r.
Za zgodą Pana dr Krzysztofa Skłodowskiego prezentujemy udostępnioną nam biografię:
Janczulewicz Jan ps. „Mołkowski” „Sobirajski”, ur. 31 VIII 1867 roku w Simoniszkach, syn Piotra i Agaty z Szawelskich. Był bratem Józefa, członka POW. W latach 1876–1879 ukończył szkołę początkową w Oraczkach (Horaczkach) w gminie Wołłowiczowce, a następnie pracował „w gospodarstwie przy rodzicach”. W latach 1884–1887 terminował w zakładzie stolarskim Feliksa Lisewskiego w Druskienikach, a przez kolejne 3–4 lata pracował jako czeladnik stolarski. Później pracował samodzielnie. Jak wspominał podczas pobytu w Druskienikach został „wtajemniczony o doniosłości pracy ideowo-społecznej i o znaczeniu Polskiej Partii Socjalistycznej”. W 1899 roku wyjechał w celach zarobkowych do Glasgow w Wielkiej Brytanii, a po czterech latach do USA. Zamieszkał w Brooklinie. Podczas pobytu na emigracji uczęszczał „do księgarń i czytelni zorganizowanych przez wychodźców z Polski, skutkiem czego zdobył wiedzę i miłość ku ojczyźnie”. W 1910 roku wrócił do kraju i zamieszkał w Kopciowie, gdzie kupił dom, zabudowania gospodarcze i 14-mórg gruntu oraz uruchomił „tam przedsięwzięcie handlowe”. Jednocześnie wstąpił do PPS, oddając „pewne zasługi przez kolportaż i wyrabianie przekonania i ducha” na terenie gmin Wołłowiczowce, Kopciowo i Lejpuny. 15 IX 1918 roku wstąpił do komendy lokalnej (podobwodu) POW „Kopciowo-Kadysz”. Werbował nowych członków i ochotników do Wojska Polskiego oraz prowadził propagandę na terenie gmin Kopciowo, Wiejsieje i Łoździeje. W 1919 roku złożył przysięgę na ręce ppor. Janusza Ostrowskiego. Jak napisał prowadził wywiad „o ilości sił zbrojnych niemiecko-litewskich […] ich uzbrojeniu i każdem przegrupowaniu się” oraz zajmował się „zorganizowaniem i przewózką do miejsc umówionych członków P.O.W.”, z którymi dokonywał „wypadów i dywersji”. Pełnił funkcję sekcyjnego, a później plutonowego. W nocy z 22 na 23 VIII 1919 roku w składzie oddziału Adolfa Bobki uczestniczył w rozbrojeniu posterunków litewskich w Kopciowie, a następnie wraz z nim wycofał się do Sejn i wziął udział w walkach 23, 25 i 27 sierpnia. Po obsadzeniu linii demarkacyjnej przez oddziały Wojska Polskiego, wrócił w rejon Kadysza i Kopciowa, gdzie przez około półtora miesiąca brał udział w działaniach partyzanckich i „akcji pod Kadyszem”. Następnie przeszedł na stronę polską. Po zwolnieniu 15 XI 1919 roku z oddziałów powstańczych w obawie przed prześladowaniami pozostał w Polsce. Jego gospodarstwo w Kopciowie zostało skonfiskowane przez władze litewskie. Początkowo został zatrudniony prawdopodobnie przez Oddział II DOK III Grodno w charakterze „wywiadowcy zagranicznego” i pracował „prowadząc wywiad na terenie Litwy Kowieńskiej”. Funkcję wywiadowcy pełnił również w trakcie ofensywy bolszewickiej. W okresie międzywojennym mieszkał w Piszczanach w gminie Wołłowiczowce i Mułach w gminie Giby. Był członkiem Placówki w Sopoćkiniach Związku Peowiaków. Został odznaczony Medalem Niepodległości (w 1937 roku, w tym samy roku wystąpił z prośbą o ponowne rozpatrzenie wniosku i przyznanie Krzyża Niepodległości jego wniosek prawdopodobnie nie został jednak rozpatrzony) oraz Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921[1].
Opracował Krzysztof Skłodowski.
[1] CAW, MN 16.03.1937 Janczulewicz Jan; CAW, I.341.1.755, Komisja Kwalifikacyjna POW, Janczulewicz Jan.
Historia:
9.06.2022 r.
Janczulewicz Jan (1867 – ?)
Jan Janczulewicz urodził się 31 sierpnia 1867 r. we wsi Simaniszki jako syn Piotra i Agaty, z domu Szawelskiej. W POW działał pod pseudonimem „Sobirajski”. Był cieślą-stolarzem. W 1937 r. został odznaczony Medalem Niepodległości („Monitor Polski” nr 64/1937). Na adres Muły, gmina Giby, wysłano mu dyplom i odznaczenie 22.X.1937 r. Legitymację o numerze 22583 wysłano 12.VII.1937 r. Niestety w Sejnach nie możemy odnaleźć jego grobu.
Opracowała Irena Kasperowicz-Ruka na podstawie podanych źródeł1.
1 Centralne Archiwum Wojskowe: https://wbh.wp.mil.pl/pl/skanywyszukiwarka_kartoteka_personalno_odznaczeniowa/?strona=3&szufladka=KARA-KARN oraz LISTA ODZNACZONYCH KRZYŻEM I MEDALEM NIEPODLEGŁOŚCI https://niezwyciezeni1918-2018.pl/nie/form/74,Lista-odznaczonych-Krzyzem-Niepodleglosci.html. Listy członków POW z lat 1918 – 1919, sporządzone przez Dominika Miszkiela i Piotra Szyryńskiego. Lista członków POW z Placówki Sopoćkinie, sporządzona w 1934 r.
7.07.2026 r.
Janczulewicz Jan (1867 – 1946)
Bratem Jana Janczulewicza był Józef Janczulewicz (1880 – 1937). Józef urodził się we wsi Sierguszki, był synem Piotra i Agaty z Szawelskich (Szawejskich). W POW działał pod pseudonimem ,,Torba”. Był rolnikiem. W 1938 r. został odznaczony Medalem Niepodległości („Monitor Polski” nr 177/1938). Na wniosku o odznaczenie podano adres: Pieszczały, pow. Augustów. Zmarł w Folwarku Sejny 13 grudnia 1937 r. Zgon poświadczył Jan Janczulewicz (lat 70 w 1937 r.) brat zmarłego, gospodarz z Muł. Jan Janczulewicz zmarł w Sejnach (Kolonia) 10 stycznia 1946 r. i został pochowany na Starym Cmentarzu.
Opracowała Irena Kasperowicz-Ruka na podstawie podanych źródeł1 oraz aktu zgonu Jana Janczulewicza, przekazanego przez Pana Stanisława Jachimowicza ze Stabieńszczyzny.
1 Centralne Archiwum Wojskowe: https://wbh.wp.mil.pl/pl/skanywyszukiwarka_kartoteka_personalno_odznaczeniowa/?strona=3&szufladka=KARA-KARN oraz LISTA ODZNACZONYCH KRZYŻEM I MEDALEM NIEPODLEGŁOŚCI https://niezwyciezeni1918-2018.pl/nie/form/74,Lista-odznaczonych-Krzyzem-Niepodleglosci.html. Listy członków POW z lat 1918 – 1919, sporządzone przez Dominika Miszkiela i Piotra Szyryńskiego. Lista członków POW z Placówki Sopoćkinie, sporządzona w 1934 r. Strona https://search.jzi.org.pl/geneo/.