Heybowicz, Maria (1876 – 1951)

(Por. Powstańcy Sejneńscy. Część I –  Wspomnienia i relacje. Część II –  Notki biograficzne. Praca zbiorowa pod red. Sławomira Rutkowskiego. Sejneńskie Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, Sejny 2020, wydanie II, s. 24 – 25.)

Maria Heybowicz, córka Tadeusza, urodziła się w majątku Janiszki, który podczas powstania styczniowego służył za bazę aprowizacyjną Rządu Narodowego na powiat sejneński. Miała siostrę Jadwigę (po mężu Dukalska) i brata Władysława. Po powrocie stryja Konstantego (brata Tadeusza) z dwudziestoletniego zesłania syberyjskiego, rodzina Marii przeprowadziła się z Janiszek do Sejn zostawiając majątek bratu zesłańcowi. Zamieszkali w domu z dużym ogrodem, położonym nad Marychą. Dom nazywano „Olimpem”, bo emanował kulturą i patriotyzmem na Sejny i okolice.

Maria Heybowicz była współtwórczynią Sejneńskiego Koła Towarzystwa Polskiej Macierzy Szkolnej i Harcerstwa Żeńskiego Ziemi Sejneńskiej, a w Powstaniu Sejneńskim komendantka Kobiecej Służby Pomocniczej [1]. W Almanachu Sejneńskim nr 2 [2], w artykule Stanisława Buchowskiego pt. Z dziejów szkolnictwa sejneńskiego (do 1918 roku), na stronie 97 czytamy: „We wrześniu 1906 r. sejneńskie koło Towarzystwa Polskiej Macierzy Szkolnej utworzyło pierwszą polską szkołę dwuklasową. […] Jej otwarcie przebiegało bardzo uroczyście. Budynek szkolny poświęcił ks. Romuald Jałbrzykowski, jednocześnie prezes zarządu Macierzy. Poświęcenie pierwszej szkoły polskiej po 40 latach bezwzględnej rusyfikacji – jak zanotował „Tygodnik Suwalski” – to wielkie święto narodowe w naszym mieście. Od grudnia 1906 r. Macierz Szkolna zaczęła prowadzić wieczorowe kursy dla analfabetów. Zachęcano miejscową inteligencję do bezpłatnego nauczania. Założono też bibliotekę i czytelnię polską”. A  dalej, na stronie 98 czytamy: „W czasie okupacji niemieckiej (1915 – 1918) oświata w Sejnach przestała istnieć. Pod koniec okupacji Stanisława Wiszniewska i Maria Herburt-Heybowicz gromadziły młodzież, by przez oświatę podtrzymywać w niej ducha polskiego”. W Almanachu Sejneńskim nr 2, we wspomnieniu Jerzego Klimki Józef i Maria Klimkowie [3], na stronach 389 i 391 Maria Heybowicz widoczna jest na zdjęciach wśród grona pedagogicznego pierwszej polskiej szkoły powszechnej, która powstała po odzyskaniu niepodległości i była prowadzona do 1939 r. przez znamienitego kierownika Józefa Klimko. W Almanachu Sejneńskim nr 3 Stanisław Buchowski, w artykule Szkolnictwo Sejneńskie w Czasach II Rzeczypospolitej [4], na stronie 124, wymienia Marię Heybowicz w gronie nauczycieli szkoły, obok Józefa Klimko, Franciszka Tujakowskiego, Roberta Pieńczykowskiego oraz Jana Ołeksiuka. Szkoła, w której przez lata pracowała Maria Heybowicz, nazywana była przez wiele pokoleń Sejnian „szkołą pod lasem”. Przez wielu starszych już absolwentów była i stale jest bardzo dobrze wspominana. Maria Heybowicz jest pochowana na Starym Cmentarzu w Sejnach.

Opracowała Irena Kasperowicz-Ruka i Krystyna Heybowicz-Gieros z mężem Andrzejem Gierosem.


[1] Wiesław Jan Wysocki, Powstanie Sejneńskie 1919, Warszawa 1919, s. 75.

[2] Almanach Sejneński nr 2, Sejny 2003, s. 77 –  99.

[3] Ibidem, s. 387 – 397.

[4] Almanach Sejneński nr 3, Sejny 2004, s. 121 – 131.

Na podstawie dodatkowych materiałów1 dowiadujemy się, że Maria Heybowicz-Herburt urodziła się w 1876 r. W 1937 r. została odznaczona Krzyżem Niepodległości (,,Monitor Polski” nr 64/1937, Dział B.).

1 Centralne Archiwum Wojskowe: https://wbh.wp.mil.pl/pl/skanywyszukiwarka_kartoteka_personalno_odznaczeniowa/?strona=3&szufladka=KARA-KARN oraz LISTA ODZNACZONYCH KRZYŻEM I MEDALEM NIEPODLEGŁOŚCI https://niezwyciezeni1918-2018.pl/nie/form/74,Lista-odznaczonych-Krzyzem-Niepodleglosci.html

Dodaj do zakładek Link.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *