Bolesław Albo urodził się 24 marca 1890 r. we wsi Kukle. Był synem Wincentego i Anny, z domu Juszkiewicz. Zapewne należał do POW i brał udział w Powstaniu Sejneńskim 1919, skoro został nominowany do odznaczenia Medalem Niepodległości, jednak 25 października 1937 r. jego wniosek o odznaczenie został odrzucony. Medalem Niepodległości został odznaczony rok później, 19 czerwca 1938 r. (por. ,,Monitor Polski” nr 140/1938, poz. 245, strona 3, st. bosman Albo Bolesław). Był podoficerem zawodowym Wojska Polskiego, w stopniu starszego bosmana służył we Flotylli Rzecznej w Pińsku. Pełnił także funkcję zastępcy kapelmistrza orkiestry flotylli. W kampanii wrześniowej 1939 r. walczył jako żołnierz baonu marynarskiego. Po powrocie do Pińska został przez NKWD aresztowany 3 stycznia 1940 r. i 13 lipca tego roku skazany na pięć lat pobytu w sowieckim łagrze. Został wywieziony do Siewżełdorłagu, a po podpisaniu umowy Sikorski–Majski 5 września 1941 r. odzyskał wolność. Nie wiemy jednak, czy dołączył do Armii Gen. W. Andersa, nie został bowiem wymieniony na liście odznaczonych Krzyżem Monte Cassino, ani na innych listach żołnierzy 2 Korpusu. A na stronie straty.pl znajdujemy informację mówiącą o tym, iż st. bosman Albo Bolesław poległ 26 września 1939 r. w miejscowości Mokrany i tam został pochowany. Inne źródła, dotyczące Mokran, nazywanych marynarskim Katyniem wskazują, że po selekcji pojmanych do sowieckiej niewoli żołnierzy mógł być przez Rosjan w Mokranach albo rozstrzelany, albo przydzielony do grupy jeńców, zesłany w głąb Rosji. Mamy zatem wiele sprzecznych ze sobą informacji. Na wzniesionym w Mokranach pomniku pamięci st. bos Bolesław Albo został wymieniony. Nie jest jednak wykluczone, że 25 września 1939 r. Bolesław Albo uniknął sowieckiej niewoli, po jakimś czasie wrócił do Pińska i na początku stycznia 1940 r. został aresztowany przez NKWD. Prosimy rodzinę i krewnych o pomoc w uzyskaniu właściwych informacji, dotyczących wojennego losu, okoliczności i daty śmierci oraz miejsca pochówku st. bosmana Bolesława Albo.
Opracowała Irena Kasperowicz-Ruka na podstawie wskazanych źródeł1.
1https://wbh.wp.mil.pl/pl/skany/detale_wyszukiwarka_bazy_personalne/85817/, https://wbh.wp.mil.pl/pl/skany/detale_wyszukiwarka_bazy_personalne/85818/, https://fundacja100.pl/krzyz-i-medal-niepodleglosci/lista-odznaczonych/boleslaw-albo oraz https://kresy-siberia.org/sciana-holdu-2/entry/380129/?lang=pl, https://straty.pl/szukaj-osoby.php, https://nmm.pl/mokrany-marynarski-katyn/, https://nmm.pl/wp-content/uploads/2021/05/upload/Files/cke/flotylla-pinska-061.jpg, https://warhist.pl/artykul/zbrodnia-w-mokranach-marynarski-katyn/.
16.02.2026 r.
Za zgodą Pana dr Krzysztofa Skłodowskiego prezentujemy udostępnioną nam biografię:
Albo Bolesław, ur. 24 III 1895 roku w Kuklach w gminie Berżniki, syn Wincentego i Anny z Juchniewiczów. Ukończył trzy klasy gimnazjum i szkołę muzyczną w Wilnie. Od 1 X 1911 roku służył w lejb-gwardii Wołyńskim Pułku Piechoty. Od marca 1917 roku należał do Związku Wojskowych Polaków w Piotrogrodzie. 1 VI 1917 roku objął dowództwo grupy Polaków i wraz z nimi przeszedł do I Dywizji Strzelców Polskich. Służył w 7 kompanii, a następnie w orkiestrze. We wrześniu 1917 roku przeszedł wraz z 1 DSP przeszedł do I Korpusu Polskiego w Rosji. Po demobilizacji przybył do kraju. Należał do Związku Dowborczyków. 6 X 1918 wstąpił do Polskiej Siły Zbrojnej. Brał udział w rozbrajaniu Niemców na dworcu głównym w Warszawie. Później służył w Flotylli Rzecznej w Pińsku. W 1938 roku starszy bosman. 3 I 1940 roku został aresztowany przez NKWD i 13 VII 1940 roku skazany. Przebywał w Siewżełdorłagu. Po zawarciu układu Sikorski-Majski i Amnestii 5 IX 1941 roku został zwolniony. Wstąpił do Armii Polskiej w ZSRS, a później 2 Korpusu Polskiego, a później służył w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie. Po wojnie wrócił do Polski. W 1938 roku został odznaczony Medalem Niepodległości[1].
Opracował Krzysztof Skłodowski.
[1] CAW, MN 19.06.1938 Albo Bolesław; https://indeksrepresjonowanych.pl/szczegoly/47c3fc7f-125b-43ec-bb96-afc300f8e464 [dostęp: 15.02.2026]
17.02.2026 r.
Irena Kasperowicz-Ruka dodaje, że dokument, pochodzący z Kolekcji akt żołnierzy polskich powracających z Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 1945-1948, poświadczający powrót Bolesława Albo (ur. 24 marca 1890 r. w Kuklach, syna Wincentego) do Polski zaprzecza informacjom, iż został rozstrzelany przez Rosjan 26 września 1939 r w Mokranach na Białorusi (por. https://wbh.wp.mil.pl/pl/skany/detale_wyszukiwarka_bazy_personalne/2351306). W świetle przedstawionych faktów możemy stwierdzić, iż wymienienie nazwiska st. bosmana Bolesława Albo na pomniku pamięci w Mokranach jest tylko przypadkowym nieporozumieniem.
Pomnik upamiętniający zbrodnię dokonaną 26 września 1939 r. w Mokranach (por. https://www.radzima.org/pl/object-photo/874.html)
24.02.2026 r.
Za zgodą Pani Katarzyny Eshun prezentujemy udostępnioną nam biografię:
Bolesław Albo (1890-1974):
23.02.2026
Bolesław Albo urodził się 24.03.1890r. w Kuklach (w metryce nazwisko widnieje jako Alba): metryka urodzenia nr 62/1890, Par. Berżniki.
W latach 20-tych XXw. mieszkał w Świeciu nad Wisłą, gdzie był kapelmistrzem marynarskiej orkiestry w Szkole Specjalistów Morskich (zał. w 1923r. w Świeciu). Jego zdjęcie umieszczone było na wystawie „Świecie na fotografii z lat 20. i 30. XX wieku: Wojsko Polskie”, trwającej w okresie 15.08.-15.09.2023.
W Świeciu ożenił się (metryka ślubu Bolesława Albo i Marty Urtnowskiej nr 23/1924r., 24.06.1924, Parafia Świecie Andrzeja Boboli). Tam też urodziła się jego córka Halina (metryka urodzenia Haliny Albo nr 272/1924, tamże). Podobne dane widnieją na stronie www.myheritage.pl / https://forum.genealodzy.pl.
Przed 1939r. mieszkał już w Pińsku.
Po wojnie musiał wrócić do Świecia, gdyż tam zmarł 19.02.1974r., a jego żona rok później (metryka zgonu Bolesława Albo nr 25/1974, tamże – w metryce zgonu widnieje, iż urodzony w1890r.; metryka zgonu Marty Albo, z d. Urtnowskiej nr 105/1975, tamże).
Córka Bolesława Albo – Halina, ur. 23.10.1924 r. – była żołnierką 1 Samodzielnego Batalionu Kobiecego im. Emilii Plater Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR tzw. Armii Berlinga.
W IPN znajduje się zespół „Spuścizna Haliny Karban (błąd w nazwisku: winno być Karaban) (1924-2015)”, a w nim zdjęcia, między innymi ojca Haliny – Bolesława Albo, bosmana Flotylli Pińskiej oraz męża Haliny – Włodzimierza Karabana (ur 22.12.1915, m. Wołożyn, s. Piotra), plutonowego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Są też listy do znajdującej się na zesłaniu matki – Marty Albo. Halina Karaban w korespondencji opisuje swoją podróż do Sielc, gdzie formowano 1 Samodzielny Batalion Kobiecy. Opublikowane były też wspomnienia Haliny jako „Listy w okopie pisane”, zanot. Bolesław Sznajder, Żołnierz Polski 1976, R. 32, nr 41, s. 14. Być może w ww. dokumentach znajdują się informacje o losie Bolesława w czasie wojny.
W artykułach dotyczących mordu w Mokranach w 1939r. wielokrotnie podkreślano, iż jest to prawdopodobna lista ofiar. Na liście zamordowanych były umieszczone też osoby, które nie zginęły w Mokranach, ale figurowały później na listach obozów NKWD w Starobielsku i Kozielsku. Być może Bolesław Albo na tej liście również widnieje w wyniku omyłki, skoro zmarł w 1974r.?
Opracowała Katarzyna Eshun na podstawie podanych poniżej źródeł.
ŹRÓDŁA:
1) https://www.szukajwarchiwach.gov.pl, Archiwum Instytutu Hoovera, Dokumenty Władysława Andersa, sygn. 800/1/0, skan 141, Albo Bolesław
2) Jan A. Kamiński, „Świecie nad Wisłą kolebką polskich marynarzy 1923 — 1931”, „Jantarowe szlaki”, rok XXV nr 3 (185), VII-IX 1982, s. 30, https://bibliotekacyfrowa.eu/Content/40614/outimg-0001.pdf
3) Centrum Kultury w Świeciu, Wystawa „Świecie na fotografii z lat 20. i 30. XX wieku: Wojsko Polskie”, https://ckswiecie.eu/
4) Metryka ślubu Bolesława Albo i urodzenia Haliny Albo, https://geneteka.genealodzy.pl
5) Spuścizna Haliny Karbon (1924-2015), sygn. IPN By 1024/1, https://inwentarz.ipn.gov.pl/node/3739154?language_content_entity=pl?language_content_entity=pl
6) Albo Bolesław, https://ru.openlist.wiki
8) Zbigniew Wojciechowski, Mokrany 1939, Nasze sygnały. Pismo Stowarzyszenia Marynarki Wojennej, R. 47, I-IV 1992, s. 24-30, https://muzeummw.pl/wp-content/uploads/2022/11/NS-170-1992.1-4.pdf
Członkowie orkiestry Kadry Marynarki Wojennej w Świeciu, od lewej Szczukowski, Juchnicki, Kleszewski, N.N, Stefan Szczukowski, Bolesław Albo – zbiory Izby Regionalnej Ziemi Świeckiej Centrum Kultury w Świeciu
Fiszka Bolesława Albo w Archiwum Instytutu Hoovera.
Fiszka Bolesława Albo na stronie: https://ru.openlist.wiki/
24.02.2026 r.
Dzięki wiedzy, umiejętnościom i uprzejmości Pani Katarzyny Eshun dowiedzieliśmy się, iż Bolesław Albo zmarł w Świeciu nad Wisłą 19 lutego 1974 r. i został tam pochowany. Dziękujemy za te ważne wiadomości, które umożliwiają nam przeniesienie wspomnienia z zakładki pochowania poza Sejnami w nieznanym miejscu do zakładki pochowani poza Sejnami w Świeciu nad Wisłą.