3.02.2023 r.
Dębowski Mikołaj (1894– ?)
Mikołaj Dębowski urodził się około 1894 r. Działał w Policji Wołkowyskiej oraz w POW.
Pod adresem Weterani-w Sejnach urodzeni-Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii z lat 1940 – 1947 – Powstańcy sejneńscy możemy poznać losy wojenne Mieczysława Dębowskiego, syna Mikołaja.
Opracowała Irena Kasperowicz-Ruka na podstawie podanych źródeł1.
1Centralne Archiwum Wojskowe https://wbh.wp.mil.pl/pl/skanywyszukiwarka_kartoteka_personalno_odznaczeniowa/?strona=3&szufladka=KARA-KARN oraz LISTA ODZNACZONYCH KRZYŻEM I MEDALEM NIEPODLEGŁOŚCI https://niezwyciezeni1918-2018.pl/nie/form/74,Lista-odznaczonych-Krzyzem-Niepodleglosci.html, Listy członków POW z lat 1918 – 1919, sporządzone przez Dominika Miszkiela i Piotra Szyryńskiego, Protokół Komisji Weryfikacyjnej POW z dnia 6 kwietnia 1924 r., arkusze ewidencyjne członków POW, strona internetowa straty.pl.
28.08.2025 r.
Mikołaj Dębowski był policjantem Policji Państwowej. Pochodził z Kielecczyzny. Urodził się 04.09.1896 we wsi Głogowiany (Parafia Książ Wielki) i był synem Franciszka Dębowskiego (ur. ok. 1860, syna Jana i Agnieszki Gołąb) oraz Marianny Dziad (ur. 30.04.1863 w Głogowianach, córki Kacpra i Weroniki Więcławek). Należał do POW i walczył z bolszewikami pod dowództwem Marszałka Piłsudskiego. Następnie jego oddział został skierowany w rejon Suwałk, Sejn i Augustowa do walki z Litwinami, którzy okupowali te tereny. Jest wymieniony na liście członków komendy lokalnej POW nr 4 „Posejnele” oraz nr 5 „Wigrańce”, zestawionych przez Dominika Miszkiela i Piotra Szyryńskiego. Na tej drugiej liście przy Mikołaju widnieje dopisek – policja w Wołkowysku. Po zwycięskim zakończeniu wojny polsko-bolszewickiej z lat 1919 – 1920 Mikołaj pozostał na Sejneńszczyźnie. Tu poznał swoją przyszłą żonę Walerię Łejmel i założył rodzinę. Mikołaj i Waleria pobrali się 29.10.1919r. w Berżnikach. Mieli co najmniej 5 dzieci: Mieczysława ur. 1921, Romualda ur. 1924, Edwarda, Jadwigę ur. 1923 i prawdopodobnie Henrykę. Syn Mikołaja – Romuald – wspominał, że ojciec ukończył szkołę policyjną i został mianowany komendantem policji w Sejnach, potem też w Jedwabnem i innych miejscach. Niestety nie znajduje to pokrycia w dokumentach. Na pewno był w policji państwowej, gdyż jako policjant państwowej policji oraz starszy posterunkowy występuje w metrykach urodzenia swoich dzieci. Jednakże na pewno nie był komendantem policji w Sejnach. Według wspomnień syna Romualda – to właśnie w okresie, gdy był komendantem w Jedwabnem, podczas akcji przeciwko Białorusinom Mikołaj Dębowski wpadł do rzeki w czasie silnych mrozów. W wyniku tego zachorował na zapalenie płuc. Przewieziono go do szpitala Św. Ducha w Warszawie przy ul. Elektoralnej 12, gdzie niestety zmarł 01.06.1930r. i został pochowany na cmentarzu na Powązkach. Niestety ani na Starych Powązkach, ani na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach nie odnajdujemy grobu Mikołaja Dębowskiego. Prawdopodobnie do naszych czasów nie zachował się. Informacja syna Romualda o sprawowaniu przez ojca stanowiska komendanta policji w Jedwabnem również może być nieprawdziwa – w metryce zgonu Mikołaja widnieje adnotacja, że w momencie śmierci był posterunkowym policji państwowej.
Opracowała Katarzyna Eshun na podstawie wskazanych źródeł1.
1Opracowano na podstawie: 1) Dębowski Romuald pseud. „Dolina”, Trzeba było być bardzo twardym, żeby wytrzymać głód, chłód, poniżenie i tortury, Kwartalnik Wyklęci nr 4(24)/2021, X-XII.2021, s.149; 2) Nagranie wspomnień Romualda Dębowskiego z dn. 01.04.2009, sygn. N0067, https://opowiedziane.ipn.gov.pl/, [dostęp 13.06.2025].